شاید پیش از این تصور می‌شد که در یک سیاست‌گذاری برابر و فارغ از نگاه جنسیتی، مسئله اعتیاد زنان قابلیت پیشگیری، درمان و مقابله را دارد. در حال حاضر این کمیته وظایفش ستادی است و انجام اقدامات تسهیل‌گری، تصمیم‌سازی، هماهنگی، نظارت و زمینه‌سازی برای بهره‌مندی از ظرفیت‌های انسانی و سرمایه‌های اجتماعی جهت مخاطبین کمیته را صورت می‌دهد.
ستاد مبارزه با موادمخدر برنامه‌هایی چون حمایت از طرح‌های جامع توانمندسازی و اجرای پایلوت آن و همچنین توسعه و تقویت مراکز مشاوره جهت مقتدرسازی خانواده‌ها و افزایش قدرت مقابله با مشکل و روش برخورد مناسب با معضل اعتیاد در خانواده را برای حمایت از زنان و خانواده‌های آسیب‌دیده اعتیاد در دستور کار دارد.
به گزارش مهرخانه، کمیته زنان و خانواده ستاد مبارزه با موادمخدر در اواخر دولت دهم به همت نمایندگان مجلس شورای اسلامی، تشکیل شد تا علاوه بر سیاست‌گذاری مؤثردر جهت توسعه برنامه‌های ویژه درمان زنان معتاد، نسبت به تبیین و ترسیم فعالیت‌های لازم در جهت مصون‌سازی و صیانت از سلامت زنان و دختران در جامعه اقدام کند و نهادی برای حمایت‌های مردمی و درمانی زنان معتاد باشد؛ اما با روی کار آمدن دولت یازدهم برای مدتی فعالیت این کمیته مسکوت ماند تا اینکه با انتصاب زهرا بنیانیان به عنوان مشاور امور زنان و خانواده دبیر کل ستاد مبارزه موادمخدر از سوی رحمانی‌فضلی، این کمیته رنگ تازه‌ای به خود دید و با حضور نمایندگان دستگاه‌های متولی جلسه‌ای را در 20 آذر ماه سال جای برگزار کرد و فعالیتش را به طور رسمی آغاز نمود.
افزایش نرخ اعتیاد زنان؛ ضرورت تشکیل کمیته زنان و خانواده
مشاور دبیرکل ستاد مبارزه با موادمخدر در امور زن و خانواده در رابطه با ضرورت تشکیل این کمیته به خبرنگار مهرخانه می‌گوید: این کمیته در راستای تحقق بندهای 4، 6، 7، 9 و10 سیاست‌های کلی مبارزه با موادمخدر ابلاغ شده از سوی مقام معظم رهبری و اجرای وظایف سازمانی ستاد مبارزه با موادمخدر در امور فرهنگی، تبلیغات، آموزش عمومی، کاهش تقاضا، درمان، بازپروری و اشتغال با محوریت زنان و خانواده‌های آسیب‌دیده و آسیب‌پذیر تشکیل گردیده است.
زهرا بنیانیان افزایش نرخ اعتیاد زنان را دلیل دیگر تشکیل این کمیته عنوان کرد و گفت: اهمیت ویژه زنان در تأثیرگذاری بر خانواده و جامعه و جلب مشارکت بیشتر آنان در زمینه پیشگیری از آسیب‌های اجتماعی با تأکید بر اعتیاد و همچنین افزایش آمار اعتیاد در زنان، از دیگر ضرورت‌های تشکیل کمیته زنان و خانواده در ستاد مبارزه با موادمخدر به شمار می‌رود.
چرا تاکنون چنین جایگاهی در ستاد تعریف نشده بود؟
وی در پاسخ به این سؤال که چرا تاکنون چنین جایگاهی در ستاد تعریف نشده بود، اظهار داشت: شاید پیش از این تصور می‌شد که در یک سیاست‌گذاری برابر و فارغ از نگاه جنسیتی، مسئله اعتیاد زنان قابلیت پیشگیری، درمان و مقابله را دارد. در حال حاضر این کمیته وظایفش ستادی است و انجام اقدامات تسهیل‌گری، تصمیم‌سازی، هماهنگی، نظارت و زمینه‌سازی برای بهره‌مندی از ظرفیت‌های انسانی و سرمایه‌های اجتماعی جهت مخاطبین کمیته را صورت می‌دهد.
آمارهای اعتیاد زنان براساس پژوهشی در سال 90
مشاور دبیر کل ستاد مبارزه با موادمخدر با اشاره به آمار اعتیاد زنان یادآور شد: طبق پژوهش شیوع‌شناسی سال 90، 9.3 از معتادین کشور را زنان تشکیل می‌دهند.
وی در رابطه با جمعیت سنی زنان معتاد نیز گفت: جمعیت سنی زنان در این پژوهش 15 تا 64 سال بودند که از این جمعیت 62 درصد را زنان متأهل، 35 درصد را دختران مجرد و 3 درصد را زنان مطلقه یا بیوه تشکیل داده و 44درصد آنان زیر 30 سال سن دارند.
بنیانیان ادامه داد: سن بحرانی برای اولین شروع مصرف مواد در زنان 15 تا 19 سال اعلام شده و متأسفانه تحصیلات 67 درصد آنان از دبیرستان به بالاست.
به گفته وی بیشترین نوع مواد مصرفی در بین زنان تریاک، شیشه و کراک است.
آمار 62 درصدی اعتیاد زنان متأهل نشانه چیست؟
مشاور دبیر کل ستاد مبارزه با موادمخدر گفت: آمار 62 درصدی زنان معتاد متأهل نشان‌دهنده این است که زنان به دلیل اعتیاد همسر، مشکلات خانوادگی و فقر به سمت مصرف مواد روی می‌آورند.
چرا زنان معتاد می‌شوند؟
بنیانیان به دلایل دیگر روی آوری زنان به اعتیاد اشاره کرد و افزود: کسب لذت، کنجکاوی، تفریح، رفع مشکلات روحی، دردسترس بودن مواد، فشار دوستان، رفع درد، کار سنگین، کاهش علائم بیماری‌های جسمی، اختلافات خانوادگی و رفع مشکلات جنسی؛ از دلایل دیگر گرایش زنان به اعتیاد است و به اعتقاد من زنان معتاد، به خاطر نبود حمایت اجتماعی، عدم رهایی از اعتیاد و حفظ آبرو، بیشتر از مردان به پنهان‌کاری اعتیاد خود دامن می‌زنند و این به منزله عدم بازگشت آنان به زندگی سالم برای همیشه است.
در چه مناطقی اعتیاد زنان بیشتر اسنت؟
مشاور دبیر کل ستاد مبارزه با موادمخدر در پاسخ به این سؤال که در چه مناطقی اعتیاد زنان بیشتر به چشم می‌خورد، بیان داشت: در 12 استان کشور که بیشترشامل استان‌های مرزی و مهاجرپذیر است، نرخ شیوع اعتیاد زنان بیشتر است. برخی استان‌ها نظیر تهران و البرز نیز در این 12 استان جای دارند.
ارزیابی مشاور دبیر کل ستاد از جلسات کمیته زن و خانواده
وی در خصوص ارزیابی خود از جلسات کمیته زنان و خانواده ستاد مبارزه با موادمخدر تصریح کرد: از زمان پذیرش مسئولیت در ستاد تاکنون دو جلسه این کمیته برگزار شده که جلسه اول با حضور وزیر کشور و دبیر کل ستاد و معاونین حقوقی و امور زنان و خانواده ریاست جمهوری برگزار شد و اهتمام جدی آنان از شناخت بیشتر، ریشه‌یابی، حل مسئله و همکاری بین‌بخشی حکایت داشت.
مشاور دبیر کل ستاد مبارزه با موادمخدر ادامه داد: حضور نمایندگان دستگاه‌های اجرایی در سطوح مدیریت میانی و بالاتر نیز وظیفه کمیته زنان و خانواده ستاد را در ساماندهی و هماهنگی دستگاه‌های اجرایی در مبارزه با موادمخدر و تسهیل در امر سیاست‌گذاری با توجه به اهداف جلسه، پررنگ‌تر نموده است.
چه کسانی عضو کمیته هستند؟
معاونت حقوقی ریاست جمهوری، معاونت امور زنان و خانواده ریاست جمهوری، عضوی از شورای فرهنگی اجتماعی زنان و خانواده، مشاور رئیس قوه قضائیه در امور زنان، وزارت‌خانه‌های کشور، آموزش و پرورش، بهداشت و درمان و آموزش پزشکی، علوم تحقیقات و فن‌آوری اطلاعات، تعاون، کار و رفاه اجتماعی، ورزش و جوانان، سازمان آموزش فنی و حرفه‌ای، سازمان بهزیستی، نیروی انتظامی، سازمان صدا و سیما، سازمان بسیج جامعه زنان کشور، سازمان زندان‌ها و اقدامات تأمینی و تربیتی کشور، شهرداری تهران، جمعیت هلال احمر، کمیته امداد امام خمینی (ره) و سازمان‌های غیردولتی فعال در امر مبارزه با موادمخدر؛ از جمله نهادهایی هستند که به گفته بنیانیان عضویت در این کمیته را به عهده گرفته‌اند.
برنامه‌های کمیته زنان برای کاهش اعتیاد زنان
وی به تشریح برنامه‌های این کمیته در رابطه با کاهش اعتیاد زنان پرداخت و تصریح کرد: مطالعه و بررسی و تعیین سیاست‌های راهبردی در حوزه اعتیاد زنان و مطالعه و ارزیابی مستمر و دوره‌ای در خصوص وضعیت زنان و خانواده‌های آسیب‌دیده از جرائم مرتبط با موادمخدر و روان‌گردان‌ها، تقویت و گسترش برنامه‌ها و فعالیت‌های فرهنگی، اجتماعی با رویکرد مبانی دینی به‌منظور مصون‌سازی و صیانت از سلامت زنان و دختران سالم و در معرض خطر موادمخدر و روان‌گردان‌ها و اعتیاد به آنها، هماهنگی و نظارت بر حسن اجرای فعالیت‌های دستگاه‌های متولی دولتی و غیردولتی در برنامه‌های ویژه زنان و خانواده و تلاش در جهت ارتقاء کیفی فعالیت‌های آنان؛ از جمله برنامه‌هایی است که برای کاهش آمار اعتیاد زنان در دستور کار این کمیته قرار دارد.
بنیانیان به سایر برنامه‌های ستاد مبارزه با موادمخدر در حوزه زن و خانواده اشاره کرد و گفت: افزایش مشارکت نهادهای دولتی و غیردولتی و هماهنگی بین آنها، بررسی و تدوین طرح‌های حمایتی، خدماتی و اشتغال‌زایی مناسب برای حل مشکلات زنان و دختران بهبودیافته و تدوین و تصویب برنامه‌های راهبردی تغییر نگرش و رویکرد جهت سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان در این حوزه؛ همچنین تدوین، تبیین و تصویب برنامه‌های راهبردی جهت ارتقاء آگاهی جامعه؛ از دیگر برنامه‌های ستاد مبارزه با موادمخدر در حوزه زنان و خانواده است که با مشارکت سازمان‌های دولتی و غیردولتی انجام خواهد شد.
زنان معتاد با دو آسیب جدی مواجه‌اند
مشاور دبیرکل ستاد مبارزه با موادمخدر در خصوص ارتباط اعتیاد با گرفتار شدن زنان به دام دیگر آسیب‌های اجتماعی خاطرنشان کرد: متأسفانه در بحث اعتیاد زنان حداقل با دو آسیب جدی؛ ابتلا به ویروس HIV و بیماری ایدز و سوءاستفاده جنسی و یا خودفروشی برای تأمین مواد روبه‌رو هستیم و بروز عوارض فردی و اجتماعی اعتیاد در زنان نسبت به مردان بیشتر است و بر این اساس دامنه تأثیر اعتیاد زنان نه تنها به فرد معتاد، بلکه بر فرزندان و اجتماع خواهد بود و سرانجام فرد یا خودکشی می‌کند و یا به سمت انتقام روی می‌آورد.
برنامه‌های ستاد برای کمرنگ شدن اعتیاد در آرایشگاه‌ها و باشگاه‌های ورزشی زنانه
وی در رابطه با برنامه‌های ستاد برای کمرنگ شدن اعتیاد در آرایشگاه‌ها و باشگاه‌های ورزشی زنانه گفت: متأسفانه به خاطر فریب فرهنگی از طریق ماهواره‌ها و سایت‌ها مبنی بر استفاده شیشه برای کاهش وزن، لاغری، رفع چین و چروک پوست، شادابی کاذب و رهایی از استرس و اضطراب، برخی زنان به مصرف شیشه روی آورده‌اند و ما با هماهنگی دستگاه‌های مرتبط، بیش از گذشته آموزش و اطلاع‌رسانی را به صاحبان امتیاز و مدیران آرایشگاه‌ها و باشگاه‌های زنانه انجام خواهیم داد و نظارت بر عملکرد آنان صورت خواهد گرفت و در صورت نیاز نیز برخورد قهری با سودجویان و کسانی که آگاهانه و به عمد در این مرگ خاموش دست دارند، انجام می گیرد.
اطلاع‌رسانی و آموزش؛ در صدر برنامه‌های ستاد برای کاهش اعتیاد دانش‌آموزی
بنیانیان اطلاع‌رسانی و آموزش را به عنوان برنامه اصلی ستاد برای کاهش اعتیاد دانش‌آموزان معرفی کرد و افزود: در رأس همه برنامه‌ها برای کاهش اعتیاد در میان دانش‌آموزان، اطلاع‌رسانی و آموزش قرار دارد و در مراحل بعد باید جمعیت تحت پوشش آموزش را افزایش داد و بر کیفیت و اثربخشی آموزش‌ها نظارت داشت. به علاوه اینکه باید تفاهم‌نامه‌های منعقده یا در دست انعقاد با سازمان‌های مختلف در این زمینه به خوبی اجرا شود و جمعیت‌های دانش‌آموزی و دانشجویی را به ایجاد تشکل‌های غیردولتی فعال در امر مبارزه با موادمخدر و یاوران سلامت اجتماعی تشویق و ترغیب کرد و محفل‌های گفتگو و پاتوق‌های اجتماعی را در مدارس راه‌اندازی نمود.
(در همین زمینه: ستاد مبارزه با موادمخدر و آموزش و پرورش به فکر اعتیاد نوجوانان افتادند/ نوجوانان زودتر معتاد می‌شوند)
برنامه‌هایی که در حوزه اعتیاد زنان انجام شده کافی نبوده است
مشاور دبیر کل ستاد مبارزه با موادمخدر در پاسخ به این سؤال که ارزیابی شما از برنامه‌هایی که تاکنون در حوزه اعتیاد زنان انجام شده چیست؟، تصریح کرد: به اعتقاد من این برنامه‌ها کافی نبوده و یکی از علل تشکیل این کمیته نیز همین امر است.
برنامه‌های حمایتی خانواده معتادان
بنیانیان در پایان به برنامه‌های ستاد مبارزه با موادمخدر برای حمایت از خانواده‌های معتادان اشاره و خاطرنشان کرد: تغییر نگرش خیرین و خیریه‌های توانمندساز نسبت به خانواده‌های معتادین و پوشش حمایتی همه‌جانبه جهت پیشگیری از ابتلا آنان به موادمخدر و روان‌گردان‌ها، از مهم‌ترین برنامه‌های ما برای حمایت از خانواده معتادین است.
وی با بیان اینکه بسیاری از این خانواده‌ها به دلیل فقر و از دست دادن شبکه اجتماعی و حامیان گرفتار دام اعتیاد می‌شوند، گفت: حمایت از طرح‌های جامع توانمندسازی و اجرای پایلوت آن و همچنین توسعه و تقویت مراکز مشاوره جهت مقتدرسازی خانواده‌ها و افزایش قدرت مقابله با مشکل و روش برخورد مناسب با معضل اعتیاد در خانواده، از جمله برنامه‌های حمایتی و توانمندسازی خانواده‌های معتادان است.
منبع گفتگو: مهر خانه92/10/28
